Anasayfa > Xabze > THAMADELİK

THAMADELİK


Herhangi bir konuda karar almak için yapılan toplantıya vunafe denir. Vunafeye katılanlara vunefeş denir.

Düğün için olacağı gibi, köy sorunları ile ilgili olaraktan da vunafe yapılır. Alınan kararlar kararı alan gurubun toplandığı yöre için geçerlidir. Köy ile ilgili kararların alınması için yapılan toplantıya kuejevunafe denir.

. . .

Her aileyi temsilen yetişkin bir erkek katılır. İmam ile anlaşmaktan, imece ile yapılacak işlere kadar köy ile ilgili kararlar alınır. Temsilcisi katılmayan ailelerde alınan kararlara uymak zorundadır.

Nısaşe vunafe, gelin almaya gitmek için yapılan toplantıdır. Köyün orta yaş ve üstü erkeklerinin, gelen misafirleri de aralarına alarak yaptıkları vunafe. Öncelikli görev nısaşe thamade ve thamade khuedzenin seçilmesidir. Nısaşe thamade çoğunlukla köyden, orta yaşın üzerinde gerekli deneyimi olan birisi seçilir. Gelen misafirler arasında daha uygun görülen birisi varsa thamade atanabilir. Thamade misafirlerden olursa thamade khuedze olarak köyden birisi görevlendirilir.

”Nısaşe guıp”ın kaç kişi olacağı kaç atlı olacağı, at arabası veya kızakla gidileceği için kaç kız götürüleceği düğün sahiplerine bildirilirdi. Halalar veya büyük ablalar hangi kızların gideceğini isim isim saptarlardı.

Kızların bineceği, dönüşte gelinde o araca binilirdi, arabanın üzeri guşha ile kapatılırdı. Nısaşe gidilecek köy eğer bir günde ulaşılamayacak uzaklıkta ise giderken ve dönerken akrabaların oturduğu bir köyde gece kalınacağına karar verilirdi. Thamade ”khuedze”ye şhağırıt ta bildirilirdi. Pşafeyi genellikle thamade khuedze seçerdi. Şhağırıt thamade ve thamade ”khuedze”nin yardımcıları konumunda idi. Pşafe ise gençlerden seçilir ayak işleri yaptırılırdı. Thamede ve thamade khuedze verdikleri kararları şhağırıt aracılığı ile gruba bildirirlerdi. Şhağırıt olgun gençlerden seçilirdi.
Ğuegu bje veya şışes bje yola çıkmadan düğün sahipleri tarafından thamade ye verilirdi.

Thamade hayırlı bir yolculuk için Tha’ya Huahuesini yapardı. Hayırlı bir yolculuk için Tha’ya yakarma duası idi. Müslümanlıktan sonra bje ile Allah a hayırlar ihsan etmesi için dua şeklini aldı.

Kızların thamadesi ve thamade khuedze, guıp thamde ve thamade khuedze tarafından atanırdı. Vunafe ile thamade ve thamade khuedze seçilince ”kuebjeut”te toplanmaya başlanırdı. Kuebjeut vunafeye katılanlardan başlanır köydeki her hane den bir miktar nakit toplanır. Thamade yi maddi bakımdan zorda bırakmadan yani her kes tarafından ödenemeyecek meblağlara ulaşmadan düğün sahibine maddi nakdi yardımdır. Toplanan miktarlar liste yapılır, yolda katılanlarda olabileceği için onlarda katkıda bulunur. Thamade khuedze kasa durumundadır. Para ona emanet edilir. Yolculuk boyunca harcamalar oradan yapılır.
Nısaşe guıp gidecekleri köye yaklaşınca dururlar , thamade gidecekleri eve haberci olarak hıbaryeğaşe 1-2 kişiyi gönderir. Guruba da bir söylevde bulunur. Xabze ye aykırı davranılmamasını, grubaayıp getirtmemeleri yolunda bir konuşma yapar. Gidilen köye de gurubun kötü niyetli olmadığını, yani baskın niyetli olmadığını, kız ve erkek sayısını ve de içlerindeki atlı sayısını bildirerek ev sahiplerinin hazırlanmasına fırsat verilirdi. Köyün ve misafirlerin nahıj (yaşlıları)larının oturduğu yere alınan
hıbaryeğaşe(haberci)gelenler, gurup(guıp) hakkında bilgi verirlerdi. ”Thamademiz filan, thanade khuedze filan, beni thamademiz gönderdi. Şu kadar kız ve erkek bu kadarı atlı, salimen geldik diye haber verdiriyorlar. ”
Bısım(evsahibi) nahıjları(yaşlıları):Hoş geldiniz derler ve gelenlerle bir kaç kişiyi gurubu karşılamaya gönderirler.

Nısaşe gurubunun geleceği köylü önceden hazırlanırdı. Her aile kaç misafir alacağını bildirirdi. Nısaşe gurubu köye yetişince , kızlar ve thamadeler kız evinde kalır, diğer misafirler evlere dağıtılırdı.

Kızların thamadesl, guıp thamade ve thamade ”khuedze”yi nasılsınız diye sorar. Daha sonra da kızların thamadesi evlere dağılan kendileri ile gelen misafirleri, nasılsınız yerleşe bildiniz mi, dinleniyor musunuz
diye sordururlar. Erkek tarafından 1-2 kız ile kız tarafından 2-3 erkek ile ev ev misafirleri dolaşırlar.

Misafirleri sorarlar. Nısaşe giden kızların ev ev misafirleri dolaşarak sormaları eski bir uygulama mı idi, yoksa sonradan mı xabze oldu bilmiyorum.

Bazen de bazı misafirlerin sorulması unutulurdu. Ev sahibi gençlerin ihmalliği, unutkanlığı veya hinliği.

Büyük şaka davaları açılır, thamadelere kadar olay aksettirilir. Unutulduğundan dahi haberi olmayan kızların thamadeleri suçlanır ve onlara tazır düşerdi.

Ev sahipleri köyün kızlarını düğün için toplarlardı. Misafiri olan genç kızlar düğüne giderken misafirlerini de davet ederlerdi. Misafirler bir müddet dinlendikten sonra düğün başlardı. Düğün sahipleri de bütün misafirlere düğünün başladığının haberini verirdi.

Misafiri olan köylüler gurup gurup misafirlerini düğün yerine getirirlerdi. Köylüler arasında çekişme varsa, buyur cenaze namazına. Vay benim misafirim, geride kaldı, yok seninki jante (baş köşe) de nizahları.

Bizim çocukluğumuz Uzunyayla sın da düğünlerde misafir yeri için başka zaman da köpek için kavga olurdu veya kavga için bahane olurdu.

Kategoriler:Xabze
  1. Mayıs 20, 2010, 6:02 am

    Arkadaslar kucuk bir duzeltme yapalim isterseniz bir konuda karar almak icin yapilan toplantiya ZEHUES bilgi aktarimi bilgi paylasimi (bilgilendirme) (konferans vs.gibi) toplantiyada ZEUZSE denir WUNAFE ise ZEHUES sonucu alinan karar olup WUNAFE sadece ZEHUES sonucu ortaya cikmaz karar alma yetki ve gucundeki bir kimsenin soyledigi veya isaret … Devamını Görettigi veya emrettigi seyde WUNAFE dir ( orduda komutan ,isyerinde yonetici.vs.vs.) ote yandan ADIYE halki koylu bir toplum olmadigi halde son uc yuz yillik surecte bir adim geri atarak koylu kimligine burundurulmustur ve ayrica WUNAFE sadece dugun ve koy sorunlari gibi basit seyler icin degil daha citti boyutlu isler icinde alinir WUNAFE nin bolgesel niteligi olabildigi gibi ulusal boyutta olanlarida vardir Kelimeyi Turkcelestirirsek KARAR/ EMIR/KARARNAME vs.gibi anlamlari vardir selam ve esenlikler

  2. Mayıs 20, 2010, 6:02 am

    Ancak surgun sonrasi yonetim ve denetim erki tamamen elinden cikmis olan toplum liderleri yok olduktan sonra onlarin karar alma yetki ve unvanlarida bir kac adim geri atarak sembolik duruma dusmus ve tamamen dugun evlilik vs.gibi siradan isler icin kullanilir hale gelmistir THAMADE kelimeside tipki bunun gibi erezyona ugradigi icin bunyesinde hic … Devamını Görbir karar alma ve yonetim erkine sahip olmayan kisilerde ne yazikki sadece yaslarindan dolayi THAMADE olarak sahneye cikmaya baslamistir liyakatsiz ellerde kalan toplumda alabildigine yerel ve koylu bir goruntuye burundurulmustur ve sonucta toplum onu alinamaz bir cozulme girdabina sokulmus ve bugunku son hazirlanmistir

  1. No trackbacks yet.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: